چهارشنبه ١ آذر ١٣٩٦

ورود کاربران

 
 
فراموشی رمز عبور | ثبت نام

مدل پنج عاملي شخصيت رابرت مک کري و پل کوستا


درباره ابعاد شخصیتی افراد، دانشمندان نظرات گوناگونی ارائه و تقسیم بندی های مختلفی ارائه گردیده است. ازجمله این نظریات می توان به مدل پنج عاملی شخصیت[1] رابرت مک کری[2] و پل کوستا[3] (1987، 1997، 1999) اشاره نمود. مدل پنج عاملی، شخصیت افراد را به پنج بعد روان رنجوری[4]، برون گرایی[5]، وظیفه شناسی[6]، تطابق پذیری[7] و گشودگینسبت به پذیرش تجربیات[8]  تقسیم می کند. هر یک از افراد بر حسب ویژگی های خود طبق این مدل می توانند نگرش و گرایش خاصی نسبت به وظایف و اهداف سازمانی داشته باشند (به نقل از خنیفر و همکاران، 1388). انها در کل، 30 ویژگی شخصیتی را حاصل آورده اند. تحقیقات در سال های اخیر نشان می دهد که پنج بعد شخصیتی، مبنا و اساس سایر خصوصیات شخصیت می باشد (کاپلان، استیگلر-بکر و مایرز-برایگز[9]، 2003).

پنج ویژگی غالب شناخته شده عبارتند از:

برون گرایی: به خوشه ای از صفات اطلاق می گردد و آن درجه ای است که شخص پرانرژی، معاشرتی، جسور، فعال، هیجان طلب و دارای شور و اشتیاق، دارای اعتماد به نفس و داراری احساسات مثبت است. افراد برون گرا تمایل به اجتماعی بودن، احساسی بودن و صمیمی بودن داشته و معمولاً با افراد متفاوت بهتر کنار می آیند (هکزینسکی، بوچانان[10]، 2000). برون گرایان هنگام کار روحیات مثبت و حالات مثبت داشته، نسبت به شغلشان، احساس رضایت بیشتر و عموماً درباره سازمان و محیط پیرامونی شان احساس بهتری دارند (ایوانسویچ و متسون[11]، 2002).

تطابق پذیری: به گرایش افراد به همسان بودن با دیگران ارتباط می یابد. افراد با ویژگی تطابق پذیری، قابل اعتماد، روراست، نوع دوست، مهربان و دارای خصیصه از خودگذشتگی، پیرو، متواضع و فروتن و خوش قلب هستند. افراد تطابق پذیر معمولا هدایت کنندگان تیم ها می باشند.  همچنین، آنها مناسب برای تدریس و امور روانشناسی، مشاوره، کارها و فعالیت های اجتماعی هستند (هکزینسکی، بوچانان، 2000). این افراد در پی ایجاد سازواری و راحت کنار آمدن با افراد هستند، معمولاً از مباحث اختلاف زا یا بحث برانگیز اجتناب می ورزند (جرج و جونز[12]، 1999).

وظیفه شناسی، وجدان یا دلسوزی: این بعدها معیار سنجش قابلیت اطمینان است. فرد با وجدان بالا، فردی شایسته، منظم، وظیفه شناس، هدف جو، دارای انضباط شخصی، وقت شناس و قابل اتکا می باشد. وظیفهشناسی در بسیاری از موقعیتهای سازمانی، مفید و همه تلقی شده و شاخص مناسبی برای پیشگویی عملکرد در بسیاری از مشاغل می باشد. چرا که تمایل این افراد برای دستیابی به موفقیت بیشتر است. (جرج و جونز، 1999).

روان رنجوری یا ثبات عاطفی: این بعد به توانایی فرد در تحمل استرس مربوط می شود. افراد با ویژگی روان رنجوری دارای ثبات عاطفی پایین اند. این افراد نگران، عصبی، مایوس و ناامید، دارای استرس، خجالتی، آسیب پذیر و شتاب زده هستند. افراد روان رنجور معمولاً در حال و هوای منفی در محیط کار خود داشته و عموماً نگرش منفی نسبت به کار خود دارند. ممکن است در تصمیم گیری های گروهی نفوذ هشیار کننده داشته باشند که این امر از طریق بیان جنبه های منفی اخذ شده صورت می گیرد (جرج و جونز، 1999). 

باز بودن نسبت به تجربه، تجربه اندوز یا گشودگی: آخرین بعد، میزان علاقه افراد نسبت به تازگی و کسب تجربه های جدید را نشان می دهد. افراد با این ویژگی دارای قدرت تخیل، علاقه به جلوه هایهنری، کنجکاو نسبت به ایده های دیگران، با احساسات باز، داراری ایده و اقدام گر هستند. افرادی که گشودگی در پذیرفتن تجربیات دارند، برای مشاغلی که در آن ها تحول و تغییر زیاد روی می دهد و یا نیاز به نوآوری یا ریسک قابل ملاحظه ای دارند، می توانند مفید واقع شوند. برای مثال، کارآفرینان، معماران، عاملان تغییر در سازمان، هنرمندان و دانشمندان تئوری پرداز، عموماً در این ویژگی در سطح بالایی قرار دارند (هکزینسکی، بوچانان، 2000).

در زمینه مدل پنج عاملی شخصیت تحقیقات گسترده ای صورت گرفته است. به عنوان مثال، در پژوهشی مشخص شد که از میان پنج صفت شخصیتی، سه صفت گشودگی، وظیفه شناسی و تطابق پذیری اثر مثبت و معنی داری بر رویکرد یادگیری عمیق و صفات روان رنجوری و برون گررایی اثر مثبت و معنی دار بر رویکرد یادگیری سطحی دارند (شکری، کدیور و دانشورپور، 1385، به نقل از خنیفر و همکاران، 1388).



[1] . FTM-Factor Model of personality Big-5

[2] . Robert Mc Crae

[3] . Paul Costa

[4] . neuroticism

[5] . extroversion

[6] . conscientiousness

[7] . agreeableness

[8] . openness

[9] . Caplan, Stigler-Becker & Myers-Briggs

[10] . Huczynski & Buchanan

[11] . icIvancevich & Matteson

[12] . George & Jones

Copyright © 2012: SanjeshServ.ir , all rights reserved
This website was optimized for display sizes 1024 by 768 pixles and up