پنج شنبه ٤ خرداد ١٣٩٦

ورود کاربران

 
 
فراموشی رمز عبور | ثبت نام

زکرياي رازي، کيمياگري از کهن ديار ري


 

زکریای رازی کیمیاگری از دیار ری بود که دانش کیمیای کهن را به علم شیمی نوین دگرگون ساخت و پدر شیمی نام گرفت.


زکریا نمی دانست که فرزندی اعجوبه در سرشت دارد که روزگاری نام او و ری شهر را بلند آواز خواهد کرد؛ محمد ابوبکر، که اروپائیان و مورخان غربی از او به نام های رازس Rhazes و رازی Al-Razi در کتاب های خود یاد کرده اند.

ابوریحان بیرونی نوشته است که محمد در شعبان سال 251 هجری (865 میلادی) در ری متولد شده و دوران کودکی و نوجوانی و جوانی اش دراین شهر عود می نواخته و گاهی شعر می سروده است و بعدها به کار زرگری مشغول شد و پس از آن به کیمیاگری روی آورد.

رازی طب را در میانسالی و در بیمارستان بغداد آموخت چرا که در آن زمان بغداد مرکز بزرگ علمی دوران و جانشین دانشگاه جندی شاپور بوده است و سپس ریاست بیمارستان معتضد عباسی را برعهده گرفت و پس از مرگ این خلیفه عباسی به ری بازگشت وعهده دار ریاست بیمارستان ری شد و تا پایان عمر در این شهر به درمان بیماران مشغول بود.

می گویند رازی در آخر عمرش نابینا شد، درباره علت نابینا شدن او روایت های مختلفی وجود دارد، ابوریحان بیرونی سبب کوری رازی را کار مداوم با مواد شیمیایی چون بخار جیوه می داند.

رازی را می توان برجسته ترین چهره خردگرایی و تجربه گرایی در فرهنگ ایرانی و اسلامی نامید؛ وی در فلسفه به سقراط و افلاطون متمایل بود و تأثیراتی از افکار هندی و مانوی در فلسفه وی به چشم می خورد.

در نظر رازی جهان جایگاه شر و رنج است اما تنها راه نجات، عقل و فلسفه است و روان ها از تیرگی این عالم پاک نمی شود و نفس ها از این رنج رها نمی شوند مگر از طریق فلسفه.

این اعجوبه علم پزشکی مکتب جدیدی در علم کیمیا تأسیس کرده که آن را می توان مکتب کیمیای تجربی و علمی نامید بطوریکه ژولیوس روسکا دانشمند برجسته ای که در شناسایی رازی به دنیای علم شیمی بیشترین تلاش را کرده است، رازی را پدر شیمی علمی و بانی مکتب جدیدی در علم دانسته است در حالیکه قبلا این لقب را به دانشمند بلند پایه فرانسوی لاوازیه داده بودند.

آنچه مسلم است تأثیر فرهنگ ایرانی دوران ساسانی در پیشرفت علوم دوران اسلامی از جمله کیمیاست که در نتیجه موجب پیشرفت علم شیمی امروزه شده است و نگرش «ذره یابی» رازی که بر پایه آن عناصر غیر قابل تبدیل به یکدیگرند علت اصلی در روند تحول شیمی کهن به شیمی نوین بود.

رازی در شیمی توانست مواد شیمیایی از جمله الکل و اسید سولفوریک (زیت الزاج) و برخی مواد مهم دیگر را کشف کند ضمن اینکه تشخیص تفکیکی بین آبله و سرخک و کشف نقش خوراک در تندرستی از مهمترین دستاوردهای طبی این طبیب ری شهری است که در آن بر نقش خوراک در تندرستی و درمان پافشاری بسیار دارد.

زکریای رازی کتابی درباره خوراک دارد به نام «منافع الاغذیه و مضارها» که یک دوره کامل بهداشت خوراک است و در آن از خواص گندم و سایر حبوبات و خواص و ضررهای انواع آب ها و شراب ها و مشروبات غیرالکلی و گوشت های تازه و خشک و ماهی ها سخن گفته است.

رازی همچنین در علوم طبیعی و از جمله فیزیک تبحر داشته است؛ ابوریحان بیرونی و عمر خیام نیشابوری، بررسی ها و پژوهش های خود را از جمله در چگال سنجی زر و سیم مرهون دانش «رازی» هستند ضمن اینکه در علوم فیزیولوژی و کالبدشکافی، جانورشناسی، گیاه شناسی، کانی شناسی، زمین شناسی، هواشناسی و نورشناسی دست داشته است.

محمد زکریای رازی پس از شصت و دوسال زندگی عالمانه در پنجم شعبان 313 هجری قمری (31 اکتبر 925 م) به دیدار دوست شتافت.

به پاس زحمات فراوان این شیمی دان و داروساز مسلمان ایرانی روز پنجم شهریورماه (27 اوت)، روز بزرگداشت زکریای رازی و روز داروسازی نام گذاری شده است.ک/4

Copyright © 2012: SanjeshServ.ir , all rights reserved
This website was optimized for display sizes 1024 by 768 pixles and up